اما در دنيا خود را چنين كرده ، براى اينكه راهى كه اين بىنوا رفته ، راه هرج و مرج و اختلال نظام بوده ، به شهادت اينكه اگر اين راه حق بود جايز بود كه همه چنين راهى را سلوك كنند ، و اگر براى همه جايز باشد ، قطعا نظام اجتماع مختل مىشود ، و معلوم است كه با ابطال نظام اجتماعى ، حيات مجتمع انسانى نيز باطل مىشود . پس نظامى كه ضامن بقاى نوع انسانى است بهر شكل باشد با چنين شخص در آنچه كه از راه غير مشروع كسب كرده مبارزه نموده ، و تا زمانى كه - دير يا زود - نتيجه عملش را از كفش نربايد ، از پاى نمىنشيند . آرى ظلم هرگز پايدار نمانده و نخواهد ماند . و اما در آخرت خود را زيانكار ، و كوشش يك عمر خود را بى نتيجه كرده است ، براى اينكه ظلمى كه كرده ، در نامه عملش ثبت شده ، علاوه بر اينكه جان و دلش را هم آلوده و پليد كرده ، و در قيامت بر طبق آن نامه كيفر ديده و به مقتضاى آن روح آلوده زندگى خواهد كرد ، اين است معناى « إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوه يُحاسِبْكُمْ بِه اللَّه » « 1 » و همچنين معناى آيات بسيارى ديگر از قبيل آيه « أفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَمَا اللَّه بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ » « 2 » و آيه « كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ ، فَأَذاقَهُمُ اللَّه الْخِزْيَ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَلَعَذابُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ » « 3 » و آيه « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّه بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلا هُدىً وَلا كِتابٍ مُنِيرٍ ، ثانِيَ عِطْفِه لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّه لَه فِي الدُّنْيا خِزْيٌ وَنُذِيقُه يَوْمَ الْقِيامَةِ عَذابَ الْحَرِيقِ ، ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ يَداكَ وَأَنَّ اللَّه لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ » « 4 » و آيات ديگرى كه راجع به اين مطالب است .

--> ( 1 ) بگو اگر اظهار كنيد آنچه كه در دلهايتان است و يا پنهانش بداريد خداوند با همان شما را محاسبه خواهد كرد . سوره بقره آيه 284 ( 2 ) آيا ( اين حركات زشت شما از اين جهت است كه ) به بعضى از كتاب ايمان آورده و به بعضى ديگر آن كفر مىورزيد ، اگر چنين باشد بايد بدانيد كه هر كس از شما كه چنين كند جز خوارى و ذلت در دنيا ، كيفرى ندارد ، و در آخرت به شديدترين عذابها بازگشت خواهند نمود و خداوند از آنچه مىكنيد غافل نيست . سوره بقره آيه 85 ( 3 ) تكذيب كردند كسانى كه قبل از ايشان بودند و در نتيجه از جايى كه احتمالش را هم نمىدادند عذاب گريبانشان را گرفت ، و در نتيجه خداوند مزه ذلت در زندگى دنيا را به كامشان چشانيد و هر آينه عذاب آخرت بزرگتر است اگر بدانند . سوره زمر آيه 26 ( 4 ) پاره اى از مردم كسانى هستند كه در باره خدا بدون علم و بدون كتابى روشن جدال مىكنند در حالى كه روى از قرآن گردانيده و مىخواهند به همين وسيله مردم را از راه خدا بدر برند ، براى چنين كسى در دنيا ذلت است و در آخرت عذاب حريق بكامش مىچشانيم ، آن وقت به او گفته خواهد شد : اين عذاب خدايى است كه با دست خود پيشاپيش فرستادى و بدرستى كه خداوند كسى نيست كه به بندگان ستم روا دارد . سوره حج آيه 10